Z a s ł u ż e n i l u d z i e
w
S k u l s k u
w S k u l s k u
Opracowała: Halina Wyderska
Celina Przyłubska - urodziła się w roku 1845 w Zakrzewie w rodzinie Hrabiów Albina i Ludwiki Wenserskich. Była żoną Władysława Przyłubskiego, właściciela majątku Lisewo zmarłego w 1895 r. w Nicei.
Jej pasją była praca społeczna. W roku 1906 była jedną z założycielek Polskiej Macierzy Szkolnej w Skulsku. Zawiązała komitet budowy szkoły powszechnej i średniej. Na ten cel przekazała 20 tys. rubli. W banku w Kaliszu zdeponowała pieniądze na kształcenie biednej młodzieży. Otworzyła bibliotekę publiczną wyposażając ją we własne zbiory. W roku 1910 założyła w Lisewie ochronkę i prywatną szkołę z językiem wykładowym polskim. W części swojego majątku uwłaszczyła chłopów.
Pałac i pozostały majątek przekazała swojej kuzynce Marii Leszczyńskiej. Spoczywa w grobowcu Przyłubskich i Leszczyńskich, zwanym przez mieszkańców Skulska „Złamanym życiem ".
![]() |
Na dworze w Lisewie |
Stefan Wajcht - urodził się w 1886 r. w Ostrowitem. Do Skulska trafił za głosem serca. Ożenił się z Anną Dobrzeńską, z którą miał dwoje dzieci: Zofię i Wojciecha.
Od 1911 do 1951 r. był kierownikiem szkoły w Skulsku. Był z zamiłowania historykiem. Zbierał wszystkie wiadomości dotyczące Skulska. Napisał „ Kronikę Skulska i okolic” oraz „Historię Kościołów w parafii Skulsk”.
Był też fotografem. Większość zdjęć Skulska to fotografie wykonane przez Stefana Wajchta.
Był wielkim społecznikiem. Przez cały rok 1914 szkoła w Skulsku należała do nielicznych, w których nauka nie została przerwana, ponieważ kierownik uczył dzieci bezpłatnie.
W jego domu funkcjonowała przez 13 lat biblioteka. Przez dwadzieścia lat prowadził teatr amatorski. Wiele lat pracował w Ochotniczej Straży Pożarnej, w latach 1922 – 1939 pełnił funkcję naczelnika. Kierował lub współkierował wieloma innymi organizacjami takimi jak: PCK, Strzelec, Chrześcijańskie Towarzystwo Pożyczkowo – Oszczędnościowe.
Opiekował się drużyną harcerską, dyrygował chórem, pracował w Radzie Gminy.
Prawie do samej śmierci mieszkał z żoną w Skulsku, choć cała jego rodzina przeprowadziła się do Warszawy.
Zmarł w 1972 r. Spoczął na skulskim cmentarzu.
Stefan Wajcht |
Anna Wajcht |
![]() |
![]() |
Stefan Wajcht z uczniami |
Rada Pedagogiczna w latach 20 - tych |
Henryk Mittelstaedt - był właścicielem największego majątku na terenie gminy Skulsk. Człowiek bogaty i utalentowany społecznik.
Urodził się w 1856 r. w Łuszczewie. Ożenił się z Julią Milicką, z którą miał pięcioro dzieci (Janusza, Zygmunta, Aleksandra, Zofię i Izabellę). Z jego inicjatywy utworzono w 1906 r. Ochotniczą Straż Pożarną w Skulsku.
Po śmierci Celiny Przyłubskiej kierował społeczną radą, która pilnowała interesów lisewskiego majątku.
Zmarł w 1923 r. Spoczywa na skulskim cmentarzu w mauzoleum Mittelstaedtów.
Henryk Mittelstaedt |
Ks. Antoni Bogdański – urodził się w 1891 r. w Maluszynie.
W szkole średniej w Warszawie związał się z harcerstwem. W 1905 r. brał udział w strajku szkolnym. W latach 1908 – 1913 studiował w Wyższym Seminarium duchowym we Włocławku. Następnie teologię we Fryburgu, Lozannie i Genewie.
W 1919 r. objął katedrę teologii moralnej w Seminarium Duchownym we Włocławku. Następnie był dyrektorem Niższego Seminarium Duchownego oraz wizytatorem szkół średnich. Przez cały ten okres działał w ruchu harcerskim, pełniąc funkcję Komendanta Hufca Harcerzy, następnie Komendanta Chorągwi Harcerzy we Włocławku.
W 1925 roku został naczelnym kapelanem ZHP (1925 - 1929 ). Od 1930 był członkiem Głównej Kwatery ZHP. W 1937 został proboszczem w parafii Skulsk. Nie zerwał jednak z harcerstwem, cały czas publikując swoje przemyślenia w czasopismach: „ Harcerstwo” , „Pro Christo” , „Polak – katolik” i „Polska”. W Skulsku odwiedzał go jego uczeń Stefan Wyszyński, późniejszy prymas Polski.
Ks. Antoni Bogdański zmarł w 1938 r. Pochowany jest na skulskim cmentarzu. Został patronem 18 drużyny harcerskiej w Szkole Podstawowej w Skulsku.
28 czerwca 1997 roku biskup Sławoj Leszek Głódź poświęcił popiersie ks. Antoniego Bogdańskiego i Izby Pamięci jego imienia.
![]() |
![]() |
Pogrzeb ks. A. Bogdańskiego |
Dr Michał Ilczyszyn – przepracował w Skulsku 52 lata życia, zawsze gotowy nieść pomoc chorym.
Michał Ilczyszyn urodził się w 1899 r. w Tłumaczu w województwie stanisławowskim.
Swoją przygodę z medycyną rozpoczął jeszcze w Gimnazjum, gdzie zetknął się z działalnością Białego, później Czerwonego Krzyża.
W czasie I wojny światowej służył w armii austriackiej, gdzie na froncie włoskim pracował jako goniec w szpitalu polowym. Dwa razy został ranny.
W 1921 r. rozpoczął studia medyczne na Uniwersytecie Karola w Pradze. Sam zarabiał na swoje studia. W 1927 r. uzyskał dyplom lekarza. Pierwsza pracę otrzymał w Poznaniu na ulicy Polnej w Klinice profesora Kowalskiego.
Do Skulsk przyjeżdżał jeszcze jako student odwiedzając, swojego brata - nauczyciela.
Początkowo pracował dorywczo, ale los sprawił, że pozostał tu do końca swojego życia.
W Skulsku poznał żonę Izabelę z domu Zieleskiewicz z Szyszynka. Miał dwoje dzieci: Lidię, która zmarła w dzieciństwie i Antoniego.
Dr Ilczyszyn był społecznikiem. Jeszcze przed II wojną światową zaangażował się w działalność polskiego Czerwonego Krzyża. Po wojnie organizował pierwsze posterunki tej organizacji.
Był to okres walki z jaglicą, durem brzusznym, chorobami wenerycznymi.
Doktor jeździł ze swoją żoną, pielęgniarką Adelą Szaszkowską, oraz inspektorem sanitarnym Kazimierzem Pawlakiem i szczepił ludzi przeciwko durowi brzusznemu, nieraz do późnej nocy.
Interesował się wieloma dziedzinami medycyny, był doskonałym chirurgiem, ginekologiem i dentystą. Fascynowała go akupunktura i zielarstwo. Zbierał zioła w skulskich lasach i łąkach. Doświadczenia wynikające z zastosowania ziół w leczeniu przekazywali Instytutowi Medycyny Wsi w Lublinie, którego był korespondentem naukowym. Proponowano mu pracę w Ministerstwie Zdrowia, ale z tej propozycji nie skorzystał.
Był przede wszystkim lekarzem rodzinnym. Służył ludziom całą dobę.
Ilczyszyn od początku swojego pobytu w Skulsku współpracował z organizacjami działającymi na tym terenie. Między innymi z OSP. Był jednym z założycieli teatru, dla którego malował dekorację.
Interesował się ogrodnictwem. Dokonywał krzyżówek roślin.
Posiadał dyplom mistrzowski pszczelarza. Był zapalonym podróżnikiem, zwiedził prawie cały świat. Szczególnie interesowały go metody leczenia w krajach egzotycznych.
Ukochał ziemię skulską , której pozostał wierny do końca.
Zmarł w 1981 r. Spoczywa na skulskim cmentarzu.
![]() |
![]() |
![]() |
![]() |
Dom dr Ilczyszyna |
Ks. Tadeusz Sierosławski urodził się w 1931 r. w Limanowej. W 1955 r. ukończył Wyższe Seminarium Duchowne we Włocławku i otrzymał święcenia kapłańskie.
Swoją pięćdziesięcioletnią pracą duszpasterską zasłużył się regionowi konińskiemu, a przede wszystkim gminie Skulsk. Z jego inicjatywy skulskie Sanktuarium patronuje służbom mundurowym.
W roku 1997 ks. prałat Tadeusz Sierosławski doprowadził do koronacji Matki Bożej Bolesnej przez papieża Jana Pawła II. W dowód wdzięczności władze Skulska nadały mu tytuł honorowego obywatela tej miejscowości. W 2005 r. został laureatem plebiscytu Przeglądu Konińskiego na „człowieka ćwierćwiecza”.
![]() |
|
![]() |
|
ks. Tadeusz Sierosławski |


















